მთავარი მიზანი:

სამხრეთ კავკასიის რეგიონში გარემოს დაცვის მიმართულებით უმაღლესი განათლების გაძლიერება.

ამოცანები:

• სასწავლო პროგრამების განვითარება და მოდერნიზაცია;

• „Living Lab“-ის (ცოცხალი ლაბორატორიის) შექმნა;

• აკადემიური და ადმინისტრაციული პერსონალის გაცვლითი პროგრამა;

• სწავლების ინოვაციური მეთოდების დანერგვა;

• ინფორმაციის გავრცელება: მედია, ვებგვერდი, სამუშაო შეხვედრები (workshops), დასკვნითი კონფერენცია, საგანმანათლებლო მასალები, პუბლიკაციები და სხვა.

პროექტის მიზანია სამხრეთ კავკასიის რეგიონში გარემოს დაცვის მიმართულებით საუნივერსიტეტო სწავლების მოდერნიზაცია ევროპული საუკეთესო პრაქტიკის გადაცემისა და „Quadruple Helix“-ის პრინციპების გამოყენების გზით.

რატომ გარემოს დაცვა?

სამხრეთ კავკასიის რეგიონი საბჭოთა კავშირის პერიოდში ერთ-ერთი ყველაზე ინდუსტრიალიზებული ტერიტორია იყო. მასშტაბურმა სამრეწველო საქმიანობამ — მათ შორის სამთო მოპოვებამ, ქიმიურმა და ელექტრო ინდუსტრიამ, მანქანათმშენებლობამ და სხვა დარგებმა — გარემოზე მნიშვნელოვანი უარყოფითი გავლენა მოახდინა. პრაქტიკულად ყველა ინდუსტრიულ ცენტრში ატმოსფერული დამაბინძურებლების კონცენტრაცია აღემატებოდა მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის (WHO) მიერ დადგენილ კრიტიკულ ზღვარს. მაგალითად, საბჭოთა კავშირის დედაქალაქებს შორის ერევანი გამოირჩეოდა დაბინძურების, მათ შორის მძიმე მეტალების, ყველაზე მაღალი დონით.

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, ხანგრძლივმა ეკონომიკურმა კრიზისმა და რეგიონულმა კონფლიქტებმა (მაგალითად, საქართველოს სამოქალაქო ომმა და მთიანი ყარაბაღის ომმა სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის) გარემოს დაცვის საკითხებისადმი საზოგადოებრივი და პოლიტიკური ყურადღება მნიშვნელოვნად შეამცირა. აღნიშნულმა ვითარებამ უარყოფითად იმოქმედა გარემოს დაცვის მიმართულებით საუნივერსიტეტო განათლების განვითარებაზე.

ამავდროულად, ბოლო წლებში რეგიონში ეკონომიკური და პოლიტიკური პრიორიტეტების ცვლილებამ წარმოშვა გარემოს დაცვის სფეროში კვალიფიციური სპეციალისტების ახალი მოთხოვნა. საქართველოს ჭკვიანი სპეციალიზაციის სტრატეგია (Smart Specialization Strategy) ორიენტირებულია ტურიზმისა და ეკოლოგიური სოფლის მეურნეობის განვითარებაზე ექსპორტის ზრდის მიზნით. მსგავსი ტენდენციები შეინიშნება სომხეთშიც, სადაც პრიორიტეტად განიხილება ორგანული სოფლის მეურნეობა.

საქართველოში და სომხეთში გარემოს დაცვის მიმართულებით არსებული საუნივერსიტეტო პროგრამების ძირითადი პრობლემებია:

• სასწავლო გეგმების მნიშვნელოვანი ნაწილი ეფუძნება 1980-იანი წლების ტექნოლოგიებს და ვერ უზრუნველყოფს თანამედროვე ცოდნასა და უნარებს. მაგალითად, დისტანციური ზონდირების (Remote Sensing), GIS-ის, თანამედროვე გეოქიმიური ტექნოლოგიების და სხვა მიმართულებების სასწავლო მასალა ან ფრაგმენტულია, ან სრულიად არ არსებობს.

• სტუდენტებისთვის, განსაკუთრებით კი სამაგისტრო და სადოქტორო საფეხურზე, შეზღუდულია განათლებისა და კვლევის ინტეგრაციის შესაძლებლობები (მოძველებული ლაბორატორიული ბაზა, ეკონომიკურ და საზოგადოებრივ პარტნიორებთან სუსტი კავშირები).

• დამოუკიდებელი განვითარების 25 წელზე მეტი პერიოდის მიუხედავად, განათლების სისტემები კვლავ განიცდის საბჭოთა კავშირის დაშლის შედეგებს. მაგალითად, სომხეთს აქვს ატომური ელექტროსადგური, თუმცა რადიაციული დაცვის მიმართულებით შესაბამისი საგანმანათლებლო პროგრამა არ ფუნქციონირებს, რადგან ტრადიციულად ამ განათლების მისაღებად სტუდენტები რუსეთში მიდიოდნენ.

• რეგიონის ყველა ქვეყანა არის ბოლონიის პროცესისა და ევროპული უმაღლესი განათლების სივრცის წევრი და იღებს ვალდებულებებს ბოლონიის პრინციპებთან შესაბამისობის უზრუნველსაყოფად.

მნიშვნელოვანია ასევე ევროპული ინტეგრაციის პოლიტიკა, რომელიც სომხეთმა (ევროკავშირთან პარტნიორობის შეთანხმება) და საქართველომ (ასოცირების შეთანხმება) მიიღეს. აღნიშნული დოკუმენტები ითვალისწინებს სავაჭრო და ეკონომიკური თანამშრომლობის განვითარებას, ასევე სხვადასხვა სფეროში (მაგალითად, სურსათის უსაფრთხოება) ეროვნული სტანდარტების ევროკავშირის სტანდარტებთან დაახლოებას. ეს მოითხოვს გარემოს დაცვის ეროვნული სისტემების ჩამოყალიბებას ევროკავშირის რეგულაციურ ჩარჩოსთან თანხვედრაში.

თანამედროვე საგანმანათლებლო მოდელები გულისხმობს განათლებისა და კვლევის მჭიდრო ინტეგრაციას. პროექტი ითვალისწინებს რეგიონული გარემოს დაცვის საგანმანათლებლო და კვლევითი ლაბორატორიის (ERLEP) შექმნას, რომელიც გააერთიანებს წამყვან უნივერსიტეტებსა და კვლევით ინსტიტუტებს და გააძლიერებს თანამშრომლობას ევროპელ პარტნიორებთან. აღნიშნული ინიციატივა აუცილებელია სწავლების მოდერნიზაციისა და ეკონომიკისა და საზოგადოების საჭიროებების დაკმაყოფილებისათვის.

პროექტი განხორციელდა 48 თვის განმავლობაში 2018 წლის 15 ნოემბრიდან („პროექტის დაწყების თარიღი“) და დასრულდა 2022 წლის 14 ნოემბერს.

პროექტის სარეგისტრაციო ნომერი: 598232-epp-e-2018-1-it-eppka2-cbhe-jp